STRONA GŁÓWNA O MNIE GABINET PSYCHOTERAPII GABINET MUZYKOTERAPII AKTUALNOŚCI KONTAKT 11/21/2018
Nawigacja
MOJE PUBLIKACJE
ARTYKUŁY
Udział w konferencjach
Seminarium
FORUM
Linki
GALERIA
Kategorie Newsów
Download
Kontakt
Szukaj
INFORMACJE

DOSTĘPNE PO ZALOGOWANIU
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Ostatnie Artykuły
SŁOWNICZEK PSYCHOANA...
PROJEKT USTAWY O ZAW...
SŁUCH MUZYCZNY A SŁ...
MUZYKOTERAPIA W PRZE...
MUZYKOTERAPIA W PRZE...
Na Forum
Najnowsze Tematy
куп...
бор...
куп...
удо...
про...
Najciekawsze Tematy
WARSZTATY Z MUZYK... [1]
ку... [0]
бо... [0]
ку... [0]
уд... [0]
Online
Gości Online: 2
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanych użytkowników: 89
Nieaktywowany Użytkownik: 1148
Najnowszy Użytkownik: acuyozef
.
Site Meter
SŁUCH MUZYCZNY A SŁUCH FONEMATYCZNY
 Słuch fonematyczny, to ważna funkcja analizatora słuchowego, niezbędna do opanowania takich umiejętności, jak: komunikowanie się i rozumienie mowy, pisanie, czy efektywne czytanie. Do głównych jego właściwości należy różnicowanie dźwięków mowy, czyli dokonywanie analizy i syntezy fonemów (fonem, to głoska, stanowiąca podstawową jednostkę w całym ciągu wypowiedzi) [4,s.9]. Wszelkie zakłócenia w obrębie słuchu fonematycznego, stanowią jedną z głównych przyczyn niepowodzeń szkolnych uczniów klas I - III.

Omawiana funkcja słuchowa stanowi część składową bardziej złożonego procesu, jakim jest percepcja słuchowa. Percepcja słuchowa angażuje trzy rodzaje słuchu: słuch fizyczny, słuch fonematyczny i słuch muzyczny, a także analizę i syntezę słuchową oraz pamięć słuchową  [1 s. 137]. Można zatem zauważyć, iż wszystkie wymienione "obszary", odpowiadające za odbiór "akustycznych bodźców" są ze sobą powiązane. Jak wynika z badań nad rozwojem Centralnego Układu Nerwowego, słuch muzyczny oraz fonematyczny wykształca się na bazie słuchu fizjologicznego. Zatem bez sprawnie działającego słuchu fizycznego, nie może być mowy o dobrym funkcjonowaniu pozostałych analizatorów. Warto również zaznaczyć, iż analizatory odpowiadające za słuch fonematyczny i muzyczny, znajdują się w bliskim anatomicznym położeniu w korze mózgowej, stąd pobudzenie jednego z nich, przenoszone jest na sąsiednie rejony mózgowe.

Ponieważ słuch fonematyczny nie jest zdolnością wrodzoną, lecz nabytą (w prawidłowych warunkach środowiskowych jego pełny rozwój przypada na 2 r. ż.), wymaga on systematycznej stymulacji bodźcami akustycznymi i językowymi. Szczególnie jest to ważne w przypadku dzieci starszych, które wykazują deficyty w tym zakresie i jednocześnie niebawem rozpoczną naukę szkolną. 

W usprawnianiu słuchu fonematycznego, szczególnie przydatne mogą okazać się ćwiczenia muzyczne. Informują o tym różne badania. Wskazują one m.in. na zależność pomiędzy zdolnościami i umiejętnościami muzycznymi a sukcesami szkolnymi dzieci, zwłaszcza w zakresie nauki języka ojczystego, jak i języków obcych. Okazuje się, iż ponadprzeciętne wyniki z tych przedmiotów częściej osiągają uczniowie szkół muzycznych, niż niemuzycznych. Ci pierwsi łatwiej opanowują umiejętność czytania tekstu, pisania ze słuchu, rzadziej popełniają błędy gramatyczne, czy ortograficzne; w przypadku nauki języków obcych, wykazują dużą wrażliwość na barwę brzmieniową języka. Z obserwacji tych nasuwa się wniosek, iż geneza opisanych różnic tkwi w zróżnicowanym poziomie słuchu fonematycznego, ten zaś u osób, kształconych muzycznie, jest znacznie wyższy, niż wśród dzieci niepobierających lekcji z muzyki.

Niniejsze spostrzeżenia wydają się niebezpodstawne, a to ze względu na następujące uwarunkowania:
  • dźwięki muzyczne posiadają podobne właściwości akustyczne do właściwości innych zjawisk dźwiękowych, np. sygnałów napływających z łona matki, czy brzmienia głosek mowy ludzkiej; chodzi tu m.in. o takie cechy, jak: głośność, czas trwania, barwa, czy wysokość [2, s. 8]
  • zmysł słuchu muzycznego, obok słuchu fizycznego, rozwija się w mózgu najwcześniej spośród innych zmysłów; w nim też zapisują się pierwsze ślady pamięciowe, tzw. engramy neuronowe, także muzyczne [3, s. 3]; z kolei zmysł, odpowiadający za odbiór mowy wykształca się późniejszym okresie [3,s. 3] ; w razie choroby demielinizacyjnej mózgu ulega on uszkodzeniu najwcześniej, podczas gdy słuch muzyczny jest jeszcze zachowany; stąd stymulacja muzyczna często wykorzystywana jest w terapii spowalniania procesów zaniku ośrodków, odpowiadających za komunikację i rozumienie mowy werbalnej; percypowanie muzyki, jak i prostych zjawisk muzycznych podtrzymuje bądź tworzy nowe połączenia neuronalne pomiędzy analizatorem słuchowym a analizatorem mowy; to z kolei podtrzymuje lub pozwala nawiązać ponowny kontakt oparty na słowie [3,s. 4] .
Wszystkie opisane wyżej doniesienia stanowiły inspirację do badań Pani Katarzyny Boguckiej, autorki pracy licencjackiej, pt. "Poziom słuchu fonematycznego wśród uczniów klas pierwszych ze szkół muzycznych i niemuzycznych".

Celem badań było ustalenie, czy uczniowie uczęszczający do szkół muzycznych osiągają lepsze, takie same, czy może niższe wyniki niż uczniowie szkół niemuzycznych w testach mierzących poziom słuchu fonematycznego.

W pracy uwzględniono następujące problemy szczegółowe:
  • Czy poziom słuchu fonematycznego uczniów szkół muzycznych różni się od poziomu słuchu fonematycznego dzieci, które nie uczęszczają do szkół muzycznych? Czy jest on wyższy, taki sam, czy może niższy od słuchu uczniów szkół niemuzycznych?
  • Jakie wyniki, w stosunku do uczniów szkół muzycznych i niemuzycznych, osiągają w teście dzieci nieuczęszczające do szkoły muzycznej, ale uczestniczące w prywatnych zajęciach muzycznych?
  • Czy przebyte lub obecne choroby wśród uczniów szkół muzycznych i niemuzycznych mają wpływ na poziom słuchu fonematycznego? Czy i w jakim stopniu istnieje korelacja pomiędzy tymi dwiema zmiennymi?
  • Czy i w jakim stopniu istnieje korelacja pomiędzy zdiagnozowanymi u dzieci deficytami w zakresie mowy a wynikami testu mierzącego poziom słuchu fonematycznego? Czy zarówno wśród dzieci ze szkół muzycznych, jak i niemuzycznych związki są takie same, czy może różne?
Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego, z użyciem techniki testowania i ankietowania. Do pomiarów wykorzystano następujące narzędzia: test "Nieznany język - próby do badania kompetencji fonologicznej" autorstwa prof. Marty Bogdanowicz (wersja 2004), "Kwestionariusz ankiety dla rodziców uczniów szkół podstawowych", "Kwestionariusz ankiety dla rodziców uczniów szkół muzycznych".

Zastosowany w pracy test przeznaczony jest dla uczniów klasy "0" i  starszych. Składa się on z 7 zadań, które mierzą następujące cechy słuchu fonematycznego: zdolność różnicowania fonemów (porównywanie 25 par paronimów),umiejętność dokonywania analizy struktury fonologicznej słów (wskazanie głosek różniących poszczególne pary wyrazów, np. para słów błon - płon), zdolność dokonywania analizy sylabowej wyrazów, zdolność dokonywania syntezy sylabowej wyrazów, umiejętność dokonywania analizy fonemowej (głoskowej) usłyszanych wyrazów, umiejętność dokonywania syntezy fonemowej (głoskowej) usłyszanych wyrazów, poziom pamięci słuchowej.

W badaniach wykorzystano także "Kwestionariusz ankiety dla rodziców uczniów szkół muzycznych" oraz "Kwestionariusz ankiety dla rodziców uczniów szkół podstawowych". Oba narzędzia miały podobną strukturę, tj. zawierały 17 pytań, odnoszących się do sytuacji socjoekonomicznej rodzin badanych dzieci, jak i stanu zdrowia młodych respondentów (stanu zdrowia dziecka w przeszłości i w teraźniejszości, obecności wad rozwojowych, udział bądź braku udziału w różnego typu zabiegach leczniczych, zajęciach rehabilitacyjnych, korzystanie z porad psychologicznych). Kwestionariusz dla uczniów szkół niemuzycznych zawierał dodatkowe 2 pytania; celem ich było ustalenie, czy badane dziecko uczestniczy w dodatkowych zajęciach muzycznych.

Pomiarów dokonano na próbie kontrastowej, tj. wśród 25 dzieci, uczęszczających do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej nr 15 im. Tadeusza Kościuszki w Kielcach oraz 25 dzieci, uczących się w klasie pierwszej Państwowej Szkole Muzycznej I st. im. Ludomira Różyckiego w Kielcach. Łącznie przebadano 50 uczniów.

Wyniki badań okazały się zbieżne z wieloma obserwacjami pedagogów i innych specjalistów; w niektórych zaś przypadkach były zaskakująco dobre na korzyść uczniów szkół muzycznych.

Badania wykazały, iż najwyższy poziom słuchu fonematycznego - "powyżej przeciętnej" oraz "wysoki" - osiągali głównie uczniowie szkoły muzycznej. Z kolei wśród osób, które uzyskały poziom "niski", "poniżej przeciętnej", bądź "przeciętny" przeważali uczniowie szkoły niemuzycznej. Szczególne różnice zarysowały się w zakresie takich cech, jak: umiejętność różnicowania paronimów, umiejętność dokonywania syntezy sylabowej oraz umiejętność dokonywania analizy fonemowej. W przypadku pierwszej cechy, najniższe wyniki (poziom "niski" oraz "poniżej przeciętnej") uzyskali uczniowie szkoły podstawowej. W grupie osób, które osiągnęły poziom "przeciętny" i "powyżej przeciętnej" przeważali uczniowie szkoły muzycznej (poziom "przeciętny" - 61% uczniów szkoły muzycznej i 39% uczniów szkoły podstawowej; poziom "powyżej przeciętnej" - 75% uczniów szkoły muzycznej i 25% uczniów szkoły podstawowej). Również w zakresie "dokonywania syntezy sylabowej" wyraźnie przodowali uczniowie szkół muzycznych. W przedziale najniższym znaleźli się uczniowie szkoły podstawowej (100%), natomiast w przedziale "powyżej przeciętnej" i "wysokim - wyłącznie uczniowie szkoły muzycznej. Uczniowie szkół muzycznych przodowali także w zakresie trzeciej cechy, tj. "umiejętności dokonywania analizy fonemowej". Najniższe wyniki (poziom "niski" oraz "poniżej przeciętnej") odnotowano tylko w grupie uczniów szkoły podstawowej; również wśród osób, które osiągnęły rezultat "przeciętny" dominowali uczniowie SP (66,7% uczniów z SP; 33,3% uczniów PSM). Odwrotna sytuacja miała miejsce w przypadku dzieci, które uzyskały w badaniach poziom "powyżej przeciętnej"; w przedziale tym przeważali uczniowie szkoły muzycznej (64,5% osób z SM i 35,5% osób z SP).

Nieco odmienne rozkłady wyników (mniej zróżnicowane) zaobserwowano w zakresie takich cech słuchu, jak: umiejętność analizy paronimów, analizy sylabowej oraz umiejętność w zakresie dokonywania syntezy fonemowej. W przypadku pierwszej zmiennej, w grupie osób, które osiągnęły poziom "powyżej przeciętnej" znaleźli się wyłącznie uczniowie PSM; jednak w przedziale wyników "poniżej przeciętnej" byli zarówno uczniowie PSM i SP (procent uczniów z obu grup był jednakowy). Zbliżony rozkład wyników zaobserwowano w przypadku drugiej cechy  - tj. "analizy sylabowej"; procent uczniów PSM i SP, którzy osiągnęli poziom "poniżej przeciętnej" był taki sam; w skład tej grupy weszły te same osoby, które uzyskały niskie wyniki w zakresie analizy paronimów; jednak w odróżnieniu do poprzedniego zadania ("analiza paronimów" ) wśród osób, które uzyskały wyniki w teście "powyżej przeciętnej" było tyle samo uczniów ze szkoły muzycznej, co ze szkoły podstawowej. W przypadku takiej cechy, jak "umiejętności w zakresie dokonywania syntezy fonemowej", wyniki przedstawiały się następująco: przedział "wysoki" osiągnęła tylko 1 osoba (był to uczeń uczęszczający wyłącznie do szkoły podstawowej); w przedziale "powyżej przeciętnej" przeważali uczniowie PSM (74%), zaś w grupie osób o "przeciętnym poziomie" przeważali uczniowie szkoły podstawowej (66,7%); w przedziale "poniżej przeciętnej" znalazła się równa liczba osób zarówno z jednej, jak i drugiej szkoły; w przedziale "poziom niski" znajdowały się wyłącznie osoby z SP.

Analizy danych dokonano również poprzez zestawienie rezultatów badań dzieci uczęszczających na prywatne lekcje muzyki z wynikami uczniów szkół muzycznych i niemuzycznych.

Z otrzymanych danych liczbowych wynika, iż uczniowie uczęszczający na prywatne zajęcia muzyczne, bądź zajęcia o charakterze muzyczno  - ruchowym, uzyskali w teście rezultat "przeciętny" lub "powyżej przeciętnej". Na poziomie "przeciętnym" osoby te stanowiły 8% wszystkich uczniów SP, którzy osiągnęli podobne wyniki, zaś na poziomie "powyżej przeciętnej" - 33,3%. Jak widać z powyższej analizy, nie stwierdzono znaczącej różnicy w zakresie słuchu fonematycznego wśród dzieci, pobierających prywatne lekcje muzyki i osób, nieuczestniczących w tego typu zajęciach. Zupełnie odmienne wyniki otrzymano porównując rezultaty badań grupy uczniów PSM z wynikami pomiarów w grupie dzieci biorących udział w prywatnych zajęciach muzycznych. Okazało się, że uczniowie PSM, stanowili zdecydowaną większość wśród osób, które osiągnęły wyniki na poziomie "przeciętnym" (90%), "powyżej przeciętnej"; (88%), jak i "wysokim" (100%). Zatem uczniowie, którzy uczęszczają do szkoły muzycznej, na ogół reprezentują wyższy poziom słuchu fonematycznego, niż uczniowie, którzy uczestniczą wyłącznie w prywatnych zajęciach muzycznych. Należy przy tym zaznaczyć, iż grupy uczniów z PSM i uczęszczających na prywatne lekcje nie były jednakowe liczebnościowo; osób uczęszczających do PSM było więcej. Trudno jest więc ustalić, czy badana zależność jest na poziomie istotnym. Wskazane jest ponowne przeprowadzenie badań, w których obie grupy będą jednakowe pod względem liczby członków. Z drugiej strony, wydaje się prawdopodobne, że otrzymane wyniki są reprezentatywne dla większej populacji. Warto jest mieć na uwadze, że program kształcenia muzycznego w szkołach muzycznych jest o wiele bardziej zróżnicowany i zintensyfikowany (różne przedmioty, większa liczba godzin zajęć muzycznych), niż np. w trakcie prywatnych lekcji gry na pianinie. Uczniowie szkół muzycznych z reguły mają również wyższy poziom słuchu muzycznego, niż dzieci, które chodzą na prywatnie zajęcia muzyczne.

Kolejnym etapem analizy wyników było ustalenie, czy istnieje związek pomiędzy stanem zdrowia dzieci uczęszczających i nieuczęszczających do szkoły muzycznej (choroby w przeszłości i obecnie; obecność deficytów rozwojowych) a poziomem słuchu fonematycznego. Należy przy tym zaznaczyć, iż w grupie osób o zakłóconym rozwoju psychomotorycznym, znalazły się głównie uczniowie z deficytami w zakresie narządu wzroku i narządu ruchu.

Z przeprowadzonych badań wynika, iż w niemal wszystkich przedziałach poziomu słuchu fonematycznego znaleźli się uczniowie, którzy nie przechodzili w przeszłości poważnych zakłóceń zdrowotnych, ani nie wykazują obecnie symptomów chorobowych, czy rozwojowych. Dotyczyło to zarówno uczniów szkoły muzycznej, jak i niemuzycznej. Warto również zaznaczyć, iż najwyższe wyniki w teście uzyskał uczeń o niepełnym zdrowiu (uczeń szkoły muzycznej), a najniższe - uczeń, u którego nie stwierdzono żadnych deficytów rozwojowych (uczeń szkoły podstawowej). Zatem wymienione wyżej dysfunkcje rozwojowe (w zakresie narządu ruchu, jak i wzroku) nie miały wpływu na wyniki w teście, mierzącym poziom słuchu fonematycznego wśród dzieci klas I-ych szkoły muzycznej i podstawowej.

W badaniach uwzględniono także stopień korelacji pomiędzy obecnością wad wymowy wśród uczniów szkół muzycznych i niemuzycznych a poziomem słuchu fonematycznego. Wyniki badań potwierdziły przyjęte na początku hipotezy o zależności pomiędzy obecnością wady wymowy a niskim poziomem słuchu fonematycznego wśród uczniów szkół podstawowych oraz o braku takiej zależności wśród uczniów szkół muzycznych. Jak wykazały testy, poziom słuchu fonematycznego wśród uczniów szkoły muzycznej, u których stwierdzono wady wymowy, zwykle mieścił się w przedziale "przeciętnym" lub "powyżej przeciętnej". Żadna osoba z tej grupy nie osiągnęła poziomu "poniżej przeciętnej" i "niskiego". Całkowicie odmienną sytuację zaobserwowano wśród uczniów, nieuczęszczających do szkoły muzycznej. Okazało się, iż najniższe wyniki w teście uzyskały głównie dzieci z wadami wymowy - poziom "niski" i "poniżej przeciętnej". Z kolei wśród uczniów z "przeciętnym" i "powyżej przeciętnym" słuchem fonematycznym przeważały osoby o prawidłowym rozwoju mowy. Zatem przyjęta na początku badań hipoteza potwierdziła się całkowicie.

Po dokonaniu analizy wyników, otrzymano następujące wnioski końcowe:
  • Istnieje wysoka korelacja pomiędzy faktem uczęszczania, bądź nieuczęszczania do szkoły muzycznej a ogólnym poziomem słuchu fonematycznego wśród uczniów klas pierwszych. Poziom słuchu fonematycznego u dzieci ze szkół muzycznych jest wyższy niż u osób ze szkół niemuzycznych.
  • Istnieje korelacja pomiędzy osiąganym w testach wysokim poziomem słuchu fonematycznego a faktem uczęszczania do szkoły muzycznej, natomiast nie istnieje zależność pomiędzy ponadprzeciętnymi wynikami w teście a udziałem w prywatnych lekcjach muzycznych. Uczniowie uczęszczający na prywatne lekcje nie uzyskują wyższych wyników od uczniów, którzy nie uczestniczą w tego typu zajęciach i jednocześnie wykazują niższy poziom słuchu fonematycznego od uczniów szkół muzycznych.
  • W badaniach nie stwierdzono korelacji pomiędzy faktem przebytej w przeszłości choroby oraz obecnością deficytów rozwojowych (w zakresie narządu ruchu i narządu wzroku) a poziomem słuchu fonematycznego wśród dzieci 7, 8 - letnich. Dotyczy to zarówno uczniów szkół muzycznych i niemuzycznych. Należy przy tym zaznaczyć, iż wśród badanych osób nie było uczniów, którzy w przeszłości przebyli chorobę CUN. 
  • Nie istnieje korelacja pomiędzy obecnością wady wymowy a poziomem słuchu fonematycznego wśród uczniów szkoły muzycznej, natomiast istnieje taki związek wśród uczniów, którzy nie uczestniczą w systematycznej edukacji muzycznej.
Reasumując, należy stwierdzić, iż przyjęta na początku badań hipoteza główna została zweryfikowana pozytywnie. Dzieci uczęszczające do szkoły muzycznej osiągają lepsze wyniki w teście mierzącym poziom słuchu fonematycznego, niż ich rówieśnicy, którzy nie uczestniczą w systematycznej edukacji muzycznej.

LITERATURA

[1] Bogdanowicz M, Adryjanek A., Uczeń z dysleksją w szkole, "Operon". Gdynia 2005.
[2] Cesarz H, Muzykoterapeuta dźwiękiem mówiący, czyli kilka refleksji na temat komunikacji za pomocą instrumentu, "Muzykoterapia Polska", t.2, nr 2 (6). Wrocław 2003.
[3] Galińska E., Muzyka w terapii. Psychologiczne i fizjologiczne mechanizmy jej działania W: Człowiek - muzyka - psychologia. Książka dedykowana Profesor Marii Manturzewskiej. Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina. Katedra Psychologii Muzyki. Warszawa 2000
[4] Szeląg E., Szymaszek A., Test do badania słuchu fonematycznego u dzieci i dorosłych. GWP. Gdańsk 2006, s.9




 
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Ostatnie aktywne Tematy
Wątek Odpowiedzi Ostatni Post
купи... 0 agrohimbim 04-05-2018 16:01
боре... 0 agrohimbim 24-04-2018 06:16
купи... 0 agrohimbim 13-04-2018 05:16
удоб... 0 agrohimbim 12-04-2018 06:07
прот... 0 agrohimbim 11-04-2018 07:28
герб... 0 agrohimbim 01-04-2018 06:12
стим... 0 agrohimbim 30-03-2018 18:57
прим... 0 agrohimbim 27-03-2018 10:19
агро... 0 agrohimbim 26-03-2018 12:09
прот... 0 agrohimbim 18-03-2018 22:53
герб... 0 agrohimbim 12-03-2018 01:41
удоб... 0 agrohimbim 11-03-2018 04:56
диам... 0 agrohimbim 10-03-2018 06:26
купи... 0 agrohimbim 02-03-2018 01:34
крис... 0 agrohimbim 01-03-2018 01:31
прим... 0 agrohimbim 11-02-2018 22:57
виал... 0 agrohimbim 09-01-2018 23:44
прот... 0 agrohimbim 12-11-2017 19:48
купи... 0 agrohimbim 09-11-2017 11:12
прот... 0 agrohimbim 29-10-2017 13:28
. . .
Polecam
CENTRUM PSYCHOLOGII WSPÓŁCZESNEJ W KIELCACH
Link
Muzykoterapia
GABINET MUZYKOTERAPII W KIELCACH
Link
WARSZTATY
AKTUALNOŚCI!
MUZYCZNE
WARSZTATY KREATYWNOŚCI
I
WSPIERANIA ROZWOJU OSOBISTEGO
Link
WARTO ZAJRZEĆ
Zegar

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie